Rechten van de stiefouder

Het is van belang onderscheid te maken tussen de biologisch ouder (de persoon die het kind heeft gebaart of verwekt) en de juridisch ouder (de persoon die door de wet wordt aangewezen als ouder). De juridisch moeder is de biologische moeder of de vrouw die het kind heeft geadopteerd. De juridisch vader is de man die getrouwd was met de moeder tijdens de geboorte (dit hoeft niet de biologisch vader te zijn), de man die het kind heeft erkend (bij de gemeente), de man die het kind heeft geadopteerd en de man waarvan het vaderschap door de rechter is vastgesteld. De wet erkent je als stiefouder als je getrouwd bent met de juridische ouder of geregistreerd partner bent.

Ouderlijk gezag

De juridisch ouders hebben het ouderlijk gezag. De stiefouder heeft dus geen ouderlijk gezag, je kunt bijvoorbeeld geen toestemming geven voor een operatie als de biologische ouders er niet zijn. Je kunt als stiefouder wel ouderlijk gezag over je stiefkind(eren) krijgen. In artikel 1:253t van het Burgerlijk Wetboek staat dat wanneer er slechts één ouder het gezag heeft (bijvoorbeeld omdat de andere biologisch ouder het kind niet heeft erkend) deze juridische ouder samen met zijn of haar partner (de stiefouder) gezamenlijk gezag kan aanvragen. Een verzoek om gezamenlijk gezag moet worden gericht aan de rechtbank. Voor een dergelijke procedure heb je een advocaat nodig. Na inwilliging van dat verzoek zijn jullie beide verantwoordelijk voor de verzorging en opvoeding van het kind. Een kind kan maximaal twee juridische ouders hebben.  

De situatie waarin de stiefmoeder ouderlijk gezag over de stiefkind(eren) krijgt komt heel weinig voor. Als jullie de zaken toch formeel willen regelen, is er een alternatief. De juridische ouder kan in de praktijk toestemming verlenen aan de stiefouder om beslissingen te nemen ten aanzien van het kind. Hiervoor is niet per definitie een notariële akte nodig, maar het is wel verstandig om voor ingrijpende beslissingen zoals bijvoorbeeld een operatie de toestemming op papier te zetten. Met de schriftelijke verklaring machtigt de juridische ouder de stiefouder om namens hem of haar op te treden. 

De juridische ouder kan een stiefouder machtigen zonder toestemming of medeweten van de andere juridische ouder, hoewel het in de praktijk verstandiger is om de andere ouder hier wel van op de hoogte te stellen. De juridische ouders dienen bij het nemen van (ingrijpende) beslissingen ten aanzien van het kind onderling overleg te plegen. Indien de stiefouder een machtiging heeft, dient deze bij het nemen van beslissingen ook overleg te plegen met de andere juridische ouder.

Adoptie

In zeer uitzonderlijke gevallen en onder strikte wettelijke voorwaarden kun je je stiefkinderen adopteren. Indien aan de voorwaarden wordt voldaan is het niet belangrijk of er sprake is van een huwelijk of geregistreerd partnerschap tussen de stiefouder en de juridische ouder.

Omgang

Als stiefouder heb je in principe geen recht op omgang of contact met je stiefkinderen na beëindiging van je relatie met de juridische ouder. Je hebt wel recht op omgang als je als stiefouder 'in nauwe persoonlijke betrekking hebt gestaan tot een kind'. Zo vermeldt artikel 1:377F van het Burgerlijk Wetboek. Dit omgangsrecht bestaat in beginsel ook na beëindiging van het samenwonen of huwelijk. Dit recht is mede gebaseerd op artikel 8 van het Europees Verdrag inzake de Rechten van de Mens.

Let op: Aan deze informatie kunnen geen rechten worden ontleend en de Stichting Stiefmoeders Nederland is op geen enkele wijze aansprakelijk voor het gebruik van deze informatie. Wil je een juridisch advies op maat, neem dan altijd contact op met een advocaat.

Bronnen: Rechtswinkel Tilburg (Stichting Juridische E.H.B.O.) Op basis van Het Hedendaagse Personen en familierecht, Prof. P. Vlaardingerbroek.